W satrym kinie….

W satrym kinie….

Polska sprzed niemal wieku w oku kamery.

 

Witam :)Jedną z największych inwestycji powstających na terenie II RP, obok tak znaczących osiągnięć naszego stosunkowo młodego wówczas państwa jak zbudowanie niemal od podstaw portu i miasta Gdynia w latach dwudziestych, był Centralny Okręg Przemysłowy, którego budowa w tzw. trójkącie bezpieczeństwa w rejonie wideł Wisły i Sanu była jednym z bardziej znaczących założeń Czteroletniego Planu Inwestycyjnego opracowanego przez zespół ekspertów pod przodownictwem ministra skarbu inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego w 1936 roku, który wszedł w życie po pewnych zmianach w marcu następnego roku. Tereny na których miało powstać szereg zakładów przemysłowych, elektrowni wodnych itd. (tj. część województw Krakowskiego, Kieleckiego, Lubelskiego i Lwowskiego. Ziemie te zostały podzielone na cztery rejony – A (kielecki), B (lubelski), C (sandomierski)) były znacznie przeludnione, a co najważniejsze większość ich obszarów stanowiły wszelkiego rodzaju tereny wiejskie, które nie były w stanie wyżywić blisko 6. milionowej ludności. Dlatego też budowa COP-u na którą skarb państwa przeznaczył aż 2,4 miliarda złotych (dziś ta kwota wynosiłaby przeszło 10 miliardów) stała się swego rodzaju bramą do choć nieco lepszego życia dla tych ludzi, wszak mogli oni znaleźć pracę w wielu budowanych w owym czasie zakładach przemysłowych, a także przy budowie dróg i torów kolejowych mających stanowić trakt komunikacyjny wewnątrz COP-u, a także łączyć go z resztą kraju.Budowę wielu fabryk, elektrowni etc. przerwał rzecz jasna najazd Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku, jednak część inwestycji (Elektrownia Stalowa Wola, Huta Stalowa Wola itd.) została ukończona jeszcze przed wybuchem wojny. Podczas prac nad ich pomyślnym ukończeniem, budowlańcy niejednokrotnie gościli operatorów i reżyserów filmowych, dzięki którym możemy dziś zobaczyć, jak ciężko musieli pracować jedni, aby drudzy mieli pracę, bądź odczuwali na własnej skórze korzyści płynące z działalności prężnego okręgu przemysłowego – w 1938 roku na ekrany polskich kin wszedł krótkometrażowy, 21 minutowy film dokumentalny "COP Stalowa Wola" powstały na zlecenie rządzącego obozu Sanacyjnego, wynoszący pod niebiosa ministra Kwiatkowskiego i jego iście genialny plan, którego urzeczywistnieniem stały się rosnące jak na drożdżach zakłady przemysłowe, zapory wodne i inne inwestycje mające sprawić, że ludziom będzie żyło się dostatniej, a państwo rosło w siłę, co jak doskonale wiemy w rzeczywistości okazało się wyłącznie mrzonkami nie mającymi absolutnie żadnego potwierdzenia w rzeczywistości…Za scenariusz i realizację tego całkiem krótkiego dziełka zabrał się początkujący reżyser Jerzy Gabryelski, który w następnym roku nakręcił jeden z najlepszych przedwojennych dźwiękowców pt. "Czarne diamenty"* (prod. Ewu-Film, 1939) opowiadający niczym niepodkoloryzowane losy śląskich górników, chcących założyć spółdzielnię, która ochroniłaby kopalnię "Mars" przed przejęciem przez potężny zachodni (w domyśle Amerykański, bądź zachodnioeuropejski) koncern. Muzykę napisał znakomity kompozytor Jan Maklakiewicz (wuj słynnego powojennego aktora Zdzisława), a jednym z narratorów (ten mówiący znacznie wyższym i podnioślejszym tonem (czyta m.in. odezwę Śmigłego-Rydza na początku filmu)) był znany przedwojenny aktor teatralny i kabaretowy Zbigniew Sawan, czasem pojawiający się również na ekranie. Za jego najważniejszą rolę filmową uznaje się tą z "Czarnych diamentów", gdzie całkiem udanie wcielił się w postać równie przystojnego co pracowitego inżyniera Nawrata, przewodniczącego górniczej Spółdzielni. Mam nadzieję, że mimo wyraźnie propagandowego wydźwięku filmu, docenią go Państwo, chociażby za znakomite zdjęcia autorstwa Henryka Vlassaka, bądź za fakt, iż dziś służy nam on jako wyborne źródło historyczne, pomagające zrozumieć jak postrzegała COP ówczesna wierchuszka z marszałkiem Śmigłym-Rydzem na czele. *Dla zainteresowanych link do filmu – www.youtube.com/watch?v=BCTfZOt1iVU&t Wszystkie moje posty mogą Państwo znaleźć tutaj – https://www.facebook.com/Wsroddawnychgwiazd

Opublikowany przez Bartek Krysiak Niedziela, 19 sierpnia 2018

Podobne